Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü, “Hayvan Gen Kaynaklarının Korunması ve Geliştirilmesi Projesi” çerçevesinde Türkiye’nin en nadide gen kaynaklarından biri olan Gerze horozu ve tavuğunu özel koşullarda yetiştiriyor. Bu yerli ırk, enstitüdeki kontrollü yetiştirme programları ile geleceğe taşınmakta.
Gerze horozunun en dikkat çeken özelliği, tüy yapısıdır. Parlak siyah tüyleri, güneş ışığında yeşil ve mor yansımalar yaratırken, bu görsel değişim tüylerin ışığı farklı açılardan kırmasından kaynaklanmaktadır. Ayrıca, Gerze horozunun ibik yapısı da diğer ırklardan ayrılır. Kırmızı renkteki ibik, ortadan ikiye ayrılarak çatallı bir form kazanır. Bu karakteristik yapı, damızlık seçiminde önemli bir kriter olarak kullanılır. Çatallı ibiğin yanı sıra beyaz küpeler, uzun ve gösterişli kuyruk tüyleri ile dik duruş, Gerze horozunun diğer ayırt edici özelliklerindendir.
Enstitüde görevli veteriner hekim Dr. Halil Harman, bu özelliklerin kaybolmaması için damızlık seçimlerinin titizlikle yapıldığını belirtiyor. Gerze ırkının korunmasının stratejik bir nedeni bulunuyor; Dr. Harman, bu durumu şöyle açıklıyor: “Gerze horozu ve tavuğunun burada korunmasının sebebi, iyi bir altyapımızın olması. Bu tavukların en önemli özelliği yerli gen kaynağı olmaları. Acil durumlarda, savaş veya büyük bir hastalık nedeniyle bu türlerin yok olması halinde yeniden üretim imkanımız olabilecek.”
Islah çalışmaları, bireysel düzeyde titizlikle sürdürülüyor. Her horoz ve tavuk için ayrı kayıt tutulmakta; günlük yumurtlama performansı, yumurta ağırlığı ve şekli, hayvanların yaşam gücü ve fiziksel gelişimi dikkatle izlenmektedir. En iyi performansı gösteren tavukların yumurtaları, seçilen horozlarla suni tohumlama yoluyla dölleniyor ve kuluçkaya alınıyor. Dr. Harman, bu süreci şöyle özetliyor: “Elde ettiğimiz yumurtaları belirlediğimiz horozlarla, suni tohumlama yöntemiyle kuluçkaya koyuyoruz. Doğan civcivleri tek tek takip ederek, verimi yüksek ve daha iyi fiziksel özelliklere sahip olanları seçip çoğaltmaya devam edeceğiz.”
Gerze ırkının korunması yalnızca Konya ile sınırlı kalmıyor; aynı zamanda ırkın anavatanı Sinop’ta da İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda ayrı bir koruma ve ıslah projesi yürütülüyor. Bu çift merkezli yapı, genetik çeşitliliğin farklı coğrafyalarda güvence altına alınmasını sağlıyor. Dr. Harman, Gerze tavuğunun yalnızca bir kümes hayvanı değil, Anadolu’nun kültürel ve genetik mirasının önemli bir parçası olduğunu vurguluyor: “Gerze tavuğu Anadolu’muzun kadim bir mirasıdır. Kendine has özellikleriyle bu tür özenle korunuyor. Sadece Gerze tavuğu değil, tüm bu özel ırklar bakanlığımıza bağlı kuruluşlarda dikkatle korunmaktadır.”
